Historia Galerii Zamkowej

Ośrodek Kultury „Wzgórze Zamkowe” jest integralnie związany z miejscem, do którego przynależymy, z którego wynika jego klimat i atmosfera, z Galerią Zamkową. Staramy się nie tylko sprostać obowiązkowi informowania o tym, co w sztuce najważniejsze, ale i zaznaczyć naszą w niej obecność.

Wzgórze Zamkowe to nie zamknięta twierdza sztuki, ale także miejsce integrujące przestrzeń kulturową miasta. Mieszkańcom Lubina i okolic proponujemy szereg działań  – warsztatów plastycznych, koncertów i festiwali muzycznych oraz innych inicjatyw popularyzujących wiedzę o regionie (serwis internetowy www.lubiniokolice.pl). Zajmujemy się także działalnością wydawniczą – katalogi wystaw, publikacje (seria wydawnicza „Land of Copper”).

Dzieje lubińskie Wzgórza Zamkowego sięgają XIII w., gdy istniał tu obronny gród kasztelański. Stopniowo modernizowany gród ok. 1312 roku został przekształcony w murowaną warownię. Wzniesienie pierwszego murowanego przypisuje się księciu żagańskiemu Konradowi II. Znamienna dla dziejów lubińskiego zamku i jego otocznia była wielka rozbudowa obiektu dokonana za czasów panowania w Lubinie księcia Ludwika I. Na jego polecenie połączone zostały obwody murów miejskich i zamkowych, a wewnątrz nich powstały nowe obiekty architektoniczne, m.in.: zamkowa kaplica czyli obecna Galeria Zamkowa. O tej przebudowie zaświadcza data wykuta w tympanonie przepięknego portalu w mieszczącego się w północnej ścianie Galerii Zamkowej.

 

 

Tympanon portalu Galerii Zamkowej, Hans Lutsch, rys. z 1903r.

Zamek przetrwał do 1641, kiedy podczas oblężenia przez wojska szwedzkie pod dowództwem gen. Stallhannsa został prawie totalnie zniszczony. Przetrwały jedynie mury zewnętrzne, wieża bramy oraz kaplica.

Zrujnowana warownia nie została już nigdy odbudowana, wyremontowano jedynie zamkową kaplicę. W 1663 roku dokonano barokowej rozbudowy kaplicy. Od wschodu powstało trójbocznie zakończone prezbiterium, a od południa dobudowano boczną kaplicę z ołtarzem. Obiekt został otynkowany i nakryty dwuspadowym dachem, wybito także nowe duże okna. Kolejna odbudowa zamkowej kaplicy miała miejsce w połowie XIX wieku. Do roku 1908 służyła katolikom jako kościół, później mieściła się w niej biblioteka diecezjalna.

Kolejne zniszczenia przyniósł rok 1945, obiekt strawił pożar. Do końca lat 70-tych XX wieku, gdy podjęto działania remontowe, pozbawiona dachu kaplica niszczała. Od 1981 roku obiekt funkcjonuje jako salon wystawienniczy. Początkową kaplicą, już jako Galerią Zamkową zarządza Biuro Wystaw Artystycznych w Legnicy. Od 1990 roku Galeria Zamkowa działa pod szyldem Ośrodka Kultury „Wzgórze Zamkowe”.

Działając w tak wyjątkowym miejscu staramy się sprostać wyzwaniu jakie historia pozostawiła nam wykute w gotyckim portalu kaplicy „…si in portam lumina figs ast cellis ortis fuit haec ecclesia mortis donec ego tursum orthoclavum concito, cursum. Hic igitur propera me te vocitante viator esurias sitias hicpotus esco datur” („… jeśli ku drzwiom zwrócisz oczy i wejdziesz do świątyni, do końca życia myślą wracać tu będziesz. Tu więc przybywaj, bo wzywam cię wędrowcze głodny i spragniony, a nasycony będziesz”).