Ikonomaterie – malarstwo

Tytuł wystawy: PERYFERIE IKONY: IKONOMATERIE
Autor: Paweł Wyborski
Termin: 6-22 czerwca
Wernisaż: 13 czerwca, godz. 18:00

 
Zrealizowano z budżetu Miasta Gdańska w ramach stypendium kulturalnego Miasta Gdańska.
 
Autorem fotografii obrazów jest: Michał Majewski

 

Punktem wyjścia konceptu obrazów o ikonach, z którego z czasem wyłoniły się ikonomaterie i ikonopejzaże jest założenie, że ikona nie jest zamkniętą strukturą, obliczoną na reprodukowanie się wedle dawno ustalonych schematów. Traktuję ikonę jako temat wciąż żywy, koncentrując uwagę na jej marginalnych, pobocznych wątkach. Taki jest sens pojęcia peryferia ikony: odniesienie się do tego, co nieoczywiste, poboczne, na obrzeżach głównego przedstawienia. Takimi peryferiami są dla mnie jej materie (ikonomaterie) i pejzaże (ikonopejzaże)
Ikonomaterie są nawiązaniami do faktury, kolorystyki, struktury ikony. Tutaj fascynuje materia ikony, struktura, ciało malowidła, zniszczonego, złoconego, popękanego. Jego fizyczność, zmysłowa cielesność, sama w sobie dekoracyjna, niepotrzebująca ornamentów, aureoli, sama w sobie uświęcona, przepalona kadzidłem, przeparzona woskiem, namaszczona olifą. Jest w tym przede wszystkim szacunek dla ikony jako przedmiotu: żyjącego przez ludzi i dla ludzi, przez ludzi uświęconego. W świetle tradycyjnej filozofii ikony jest to podejście mocno kontrowersyjne: całkowicie abstrahuje do wątków symboliczno-idealnych, skupiając się w całości na fizyczności i materialności ikony jako malowidła. W tym aspekcie pozostaję wierny poglądowi Nowosielskiego o abstrakcyjnym komponencie zawartym w ikonie. Rezygnuję jednak zupełnie z substancji przedstawiającej i próbuję rozciągnąć ten margines abstrakcji.
W rzeczy samej bliskie jest mi przekonanie, że to właśnie nawiązania niefiguratywna, pokrewne abstrakcji stanowią nawiązania najtrafniejsze. Nieprzedstawiające, niewypowiadające się, ale dotykające ikony jako artefaktu, traktujące o jej fizyczności, cielesnym byciu. Ikonomaterie rozważam malarsko na dwa sposoby. Po pierwsze, strukturalnie i fakturowo, z próbą odtworzenia powierzchni malowidła, w myśl gry między złoceniami a impastem, ale impastem kontrolowanym i zdyscyplinowanym. To obrazy fakturowe, wielowarstwowe, mocno określone farbą i dodatkami, złote, ciężkie i tłuste, przecierane. Ale – po drugie – mogą też być zwiewne, gobelinowe, bardziej tkane niż impastowane, z dłubaną, rysowaną ornamentyką, zrazu kolorystycznie kontrastowe, ale jednak harmonijne, kolorystycznie zbalansowane, swoiście krystaliczne, powietrzne i mineralne. W taki sposób ikonomaterie sytuują się między dwoma punktami skali: ciężkością i lekkością.
Ikonopejzaże z kolei stanowią odniesienia do dalszych planów ikonowych przedstawień: scen miejskich, fasad budowli, krajobrazu. Są próbą wejścia poza główną ogniskową przedstawienia, zaczerpnięcia z tła, drugiego czy trzeciego planu. Frapujące jest zarówno penetrowanie tych pobocznych ukrytych przestrzeni, swoistych mikroświatów, trochę didaskaliów, w oryginale marginalizowanych i traktowanych służebnie wobec wątków głównych, jak i powierzanie im głównej roli w przedstawieniu. Ikonopejzaże ekstrahują z ikony elementy pejzażu i na tych skrawkach próbują znaleźć własne uzasadnienie. Fundamentem ikonopejzaży pozostaje w moim odczuciu świetlistość i immaterialność. Świetlistość związana jest z użyciem złota, choć nie są to złocenia typowo ikonowe, bo pochodzące ze złotych pyłów, a nie płatków, często wykorzystujące szeroką paletę złocistych odcieni, także bliskich srebru. To naturalne nawiązanie do Pawła Florenskiego i jego przekonania, że „ikonę maluje się na świetle”, jako że światło właśnie stanowi konstytutywny element ikony. Z kolei ich immaterialność (luźne nawiązanie do Lyotarda) polega na tym, że przedstawienia zostają osnute wokół przenikających się materii drzew, budynków i powietrza. Materia staje się w nich rozmyta, jej granice zamazane, jest to trochę próba uduchowienia materii, napowietrzenia, wpompowania w nią niejednoznaczności, przezroczystości i świetlistości. Ikonopejzaże mają materię przedstawiać, ale chcą poza materialność wykraczać: to jest materia, która tylko udaje materię, buduje dekoracje, ale nie jest rzeczywistym aktorem, symuluje samą siebie. W przenikaniu się materii, jej celowym rozmywaniu, czy wręcz afirmowaniu niejednoznaczności, zawarta jest zapewne także inspiracja fenomenologiczną koncepcją estetyki, a zwłaszcza jej naczelną tezą o wielości postrzeżeń/interpretacji czy wprost – rzeczywistości – odczytywanych w przedstawieniu.
Paweł Wyborski (ur. 1975 w Starogardzie Gdańskim).
Malarz i socjolog kultury. Autor obrazów o ikonach, na które składają się m.in. ikonopejzaże i ikonomaterie. Autor blisko czterdziestu wystaw indywidualnych w kraju i za granicą (m.in. w Stanach Zjednoczonych, Holandii i Belgii) oraz kilkunastu wystawach zbiorowych (w Polsce, Danii, Belgii, Włoszech, Hiszpanii czy Stanach Zjednoczonych).
Dwukrotny laureat stypendium kulturalnego Miasta Gdańska (2016 i 2017) oraz – również dwukrotnie – stypendium kulturalnego Prezydenta Starogardu Gdańskiego (2016 i 2017). W 2016 roku nagrodzony „Kociewskim Gryfem” – nagrodą starosty starogardzkiego dla Twórcy Roku 2015 za cykl „obrazów o ikonach” oraz nominowany do „Wierzyczanki” – nagrody Prezydenta Starogardu Gdańskiego w dziedzinie kultury.
Mieszka w Gdańsku.
Właściciel starogardzkiej Klubokawiarni Szafa, która pełni również funkcję autorskiej galerii.

www.facebook.com/PawelWyborskiArt

wybrane wystawy indywidualne
2017 Peryferie ikony: pejzaże i materie, Galeria Spodki, Białystok
2017 Ikonopejzaże: obrazy o ikonach, Galeria Miejska, Inowrocław
2017 Obrazy o ikonach, Fabryka Sztuk, Tczew
2016 Ikonopejzaże, Galeria Akcent, Grudziądz
2016 Ikonopejzaże, Galeria Ring/Galeria Sztuki w Legnicy
2016 Obrazy o ikonach, Galeria Filharmonii Kaszubskiej, Wejherowo
2016 Obrazy o ikonach, Galeria Zamkowa, Zamek Joannitów, Skarszewy
2016 Obrazy o ikonach, Galeria A, Starogard Gd
2015 Obrazy o ikonach, Galeria Zmienna, Supraśl
2015 Obrazy o ikonach, Galeria Mariacka, Gdańsk
2015 Ikonostas, Klubokawiarnia Szafa, Starogard Gd
2015 Miejsca, nie-miejsca, Galeria 24B, Starogard Gd
2009 Media Center, Astana, Kazachstan
2009 Mała Galeria, Gdańsk
2008 Galeria A, Starogard Gd
2007 Recente schilderijen, Galerie Nieuw Schoten, Haarlem, Holandia
2007 Galerie Rodipa/Concipio, Tienen, Belgia
2005 Polish Views, Galerie Nieuw Schoten, Haarlem, Holandia
2005 Galerie Concipio, Lubeek, Belgia
2005 Mała Galeria, Gdańsk
2004 Galeria Pod Przepiórczym Koszem, Legnica, Poland, Polandlem, Netherlandstępnej stronie)ktycznychdawnictwem Uniwersytetu Gdańskiego
2004 Galeria A, Starogard Gd
2002 Galerie Embryo2, Lubbeek, Belgia
2002 PII Gallery, Filadelfia, USA
2001 Leda Gallery, Chicago, USA
2001 Galeria Mariacka, Gdańsk
2001 Galeria Na Lewo, Malbork
2000 Ratusz Miejski, Kościerzyna
2000 Galeria Na Lewo, Malbork
2000 Centrum Kultury, Gniew
2000 Galeria na Zamku Joannitów, Skarszewy
1999 Miejski Dom Kultury, Gdańsk
1998 Ratusz Staromiejski, Gdańsk

zaplanowane wystawy indywidualne:
2017 Galeria Zamkowa, Lubin
2017 Nova Galeria, Malbork
2017 Galeria 24B, Starogard Gd
2017 Centrum Kultury Teatr, Grudziądz
2018 Galeria Sztuki Współczesnej, Czeladź
2018 Galeria Sztuki Współczesnej, Włocławek
2018 Płocka Galeria Sztuki, Płock
2019 Fabryka Sztuk, Tczew
2019 Galeria Sztuki Współczesnej, Kołobrzeg

wybrane wystawy zbiorowe:
2017 Przegląd Sztuki Współczesnej „Nowa Awangarda”, Galeria Szyb Wilson, Katowice
2016 Galeria A, Starogard Gd
2015 Galeria A, Starogard Gd
2014 Annaborg Kunstforening, Hilleroed, Dania
2007 Me Art Gallery, Waszyngton, USA
2007 Wystawa sztuki polskiej na pięćdziesięciolecie Traktatu Rzymskiego, Rzym, Włochy
2006 Project Palabras para el Viento, Burgos, Hiszpania
2004 Galeria Studio M, Warszawa
2002 Galerie Embryo, Leuven, Belgia
2002 King Hale Gallery, Sarasota, USA
2002 Galeria A, Starogard Gd
2000 Galeria A, Starogard Gd

      

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *